نجات جان انسان‌ها به همراه هشدار زودتر زلزله

۱۶ آذر ۱۳۹۶ طراحی

ده‌ها سال هست که دانشمندان به‌دنبه همراهل مدلی برای پیش‌بینی زلزله‌ها هستند؛ مدلی علمی که می‌تواند جان میلیون‌ها انسان را نجات دهد. به همراه وجود این، این اقدامات تا الان به هیچ نتیجه‌ای نرسیده و حتی بسیاری را مجبور کرده که بگویند زلزله «غیرقابل پیش‌بینی» هست.

ده‌ها سال هست که دانشمندان به‌دنبه همراهل مدلی برای پیش‌بینی زلزله‌ها هستند؛ مدلی علمی که می‌تواند جان میلیون‌ها انسان را نجات دهد. به همراه وجود این، این اقدامات تا الان به هیچ نتیجه‌ای نرسیده و حتی بسیاری را مجبور کرده که بگویند زلزله «غیرقابل پیش‌بینی» هست.

نجات جان انسان‌ها به همراه هشدار زودتر زلزله

انجمن زمين‌شناسي آمريكا در اين‌به همراهره چند سال پيش پروژه‌اي را آغاز كرد كه توسط آن چند دقيقه قبل از لرزيدن زمين، زلزله را هشدار دهد؛ پروژه‌ «هشدار زودتر زلزله».رابرت دگروك هماهنگ‌كننده بخش ارتبه همراهطات، آموزش اين پروژه و عضو انجمن زمين‌شناسي آمريكا  می‌گوید به همراه چنين پروژه‌هايي مي‌توان جان انسان‌هاي بسياري را در زلزله نجات داد. 

آقاي دكتر دگروك، از پروژه «هشدار زودتر زلزله» به ما بگوييد؟ اين پروژه كي آغاز شد و الان در چه وضعيتي هست؟

پروژه هشدار زودتر زلزله، برنامه‌اي از طرف انجمن زمين‌شناسي آمريكا هست كه در سال ۲۰۰۶ شروع شد. در اين پروژه ما دنبه همراهل ساخت سنسورهايي بوديم كه يك زلزله را قبل از وقوع آن هشدار دهند. در سال ۲۰۱۲ ما توانستيم برخي سنسورها را آزمايش كنيم و الان داريم از اين سيستم در مكان‌هايي مثل مدارس، بيمارستان‌ها و قطارها هستفاده مي‌كنيم. به‌طور كلي برنامه‌اي كه در سال ۲۰۰۶ شروع شد الان شكل عمومي گرفته و در حال پيشرفت هست.

دانشمندان مي‌گويند زلزله‌ها غيرقابل پيش‌بيني هستند، ولي به‌نظر مي‌رسد پروژه شما دارد چنين كاري انجام مي‌دهد. مي‌توان اسم اقدامات شما را نوعي «پيش‌بيني زلزله» گذاشت؟

«هشدار زودتر زلزله»، پيشبيني زلزله نيست.

ما تا وقتي پوسته زمين نلرزد نمي‌فهميم زلزله رخ داده هست. حالا كاري كه ما مي‌كنيم اين هست كه درست هنگامي كه زلزله رخ داد آن را تشخيص مي‌دهيم و آن را تحليل مي‌كنيم. بعد از آن اطلاعات مربوط به زلزله را به يك مركز پردازش اطلاعات مي‌فرستيم، هشداري مختص به آن زلزله را ايجاد مي‌كنيم و اين هشدار را پخش مي‌كنيم. براي اين كار ايده‌ اصلي ما اين بود كه هشدارها به همراه سرعتي مثل سرعت امواج راديويي بسيار سريع‌تر از سرعت امواج زلزله به مكاني كه قرار هست به لرزه درآيد فرستاده شود.

همانطور كه مي‌دانيد حدود ۲هفته پيش زلزله‌اي مرز ايران و عراق را لرزاند و منجر به مرگ صدها نفر شد. به همراه توجه به فاصله مناطق زلزله زده از مركز زلزله داشتن چنين سيستمي چقدر مي‌توانست به ما در اين زلزله كمك كند؟

يكي از چالش‌ها در مناطقي مثل ايران اين هست كه كشور شما هميشه مي‌لرزد و اين، مشكلات زيادي را در پي دارد. به‌طور ساده مي‌توان به سؤال شما به اين شكل جواب داد؛ بله يك سيستم «هشدار زودتر زلزله» به نفع مردم ايران هست چون ده‌ها ثانيه قبل از زلزله متوجه آن مي‌شوند و در اين مدت مي‌توانند اقدامات مختلفي براي مراقبت از خود انجام دهند. براي مثال پناه بگيرند يا در برخي موارد كه خانه ناامن هست مي‌توانند از خانه خارج شوند. به‌طور كلي به همراه داشتن چنين سيستمي قطعا زندگي افراد زيادي نجات پيدا مي‌كند و در اين موضوع شكي نيست؛ بنابراين به همراه توجه زلزله‌هاي زياد در ايران كشور شما به چنين سيستمي نياز دارد.

 درصورتي كه كشوري مشكلات اقتصادي داشته به همراهشد، مي‌تواند چنين سيستم‌هايي را راه‌اندازي كرده و مورد هستفاده قرار دهد؟ هزينه‌هاي چنين پروژه‌اي چطور تأمين مي‌شود؟

در آمريكا براي چنين سيستمي دولت، ايالت كاليفرنيا و بخش خصوصي سرمايه‌گذاري كرده‌اند. براي تأمين هزينه هستفاده از چنين سيستمي روش‌هاي مختلفي وجود دارد و مي‌توان از سرمايه‌گذاري بخش‌هاي ديگري هم هستفاده كرد. چون يك قسمت از كساني كه روي چنين موضوعي سرمايه‌گذاري مي‌كنند مردم يا افرادي هستند كه نمي‌خواهند آسيب ببينند و همچنين مي‌خواهند از صنايع خود مراقبت كنند.

موضوع ديگري كه دربه همراهره كاهش آسيب‌پذيري زلزله وجود دارد بحث ايمني ساختمان‌ههست. تهران و لس‌آنجلس در اين رابطه بسيار شبيه هستند. چه اقداماتي در اين رابطه در شهر شما انجام شده هست؟

در لس‌آنجلس ما ساختمان‌هاي بسيار بلند و قديمي زيادي داريم و از سويي اين شهر در منطقه‌اي هست كه خاك بسيار نرمي دارد و قطعا به همراه يك زلزله ۷‌ريشتري مركز لس‌آنجلس به‌شدت مي‌لرزد. ولي ساختمان‌هاي بلندي كه در اين شهر ساخته شده‌اند بسيار امن هستند و چيزي كه ما را نگران مي‌كند ساختمان‌هاي كوچك‌تري هستند كه بيشتر قبل از سال ۱۹۷۰ ميلادي ساخته‌ شده‌اند. كاري كه ما الان مي‌كنيم اين هست كه چنين ساختمان‌هايي را شناسايي كرده و آنها را مقاوم‌سازي كنيم؛ البته برخي ساختمان‌ها را ديگر نمي‌توان مقاوم كرد و ما مجبور مي‌شويم آنها را تخريب كنيم.

آقاي دگروك بدون شك اگر دانشمندان قابليت پيش‌بيني زلزله‌ را داشتند، نيازي به انجام بسياري از اين اقدامات نبود. چرا وقتي يكي از ويژگي‌هاي اصلي علم قابل پيش‌بيني بودن پديده‌ههست، پديده‌اي مثل زلزله قابل پيش‌بيني نيست؟

اين، سؤال بسيار خوبي هست، ببينيد زلزله‌ها بسيار پيچيده هستند؛ درست مثل آب و هوا. چالشي كه دربه همراهره اين مسائل وجود دارد اين هست كه فاكتورهاي زيادي روي آنها تأثير مي‌گذارند. البته در حوزه هواشناسي ما مي‌توانيم بسياري از اين فاكتورها را اندازه بگيريم؛ به همراه اينكه به همراهزهم پيش‌بيني‌هاي هواشناسي غلط از آب در مي‌آيند!

نيروهاي بسيار پيچيده و زيادي زيرزمين وجود دارند و بهترين كاري كه براي پيش‌بيني زلزله مي‌توانيم انجام دهيم به‌دست‌آوردن احتمال وقوع آن در يك مدت زمان طولاني هست؛ مثلا مي‌گوييم به‌احتمال ۹۹ درصد تا ۳۰ سال ديگر يك زلزله ۶.۸ ريشتري منطقه‌اي خاص را مي‌لرزاند، حالا اگر بخواهيم زلزله را در مدت زمان كوتاه‌تري پيش‌بيني كنيم ميزان احتمالات به‌شدت افزايش پيدا مي‌كند.

فرض كنيد ما همه اطلاعات مربوط به نيروهاي داخل زمين را داريم، در اين صورت چطور؟ آيا مي‌توانيم زلزله را پيش‌بيني كنيم؟

ژئوفيزيكيست‌هايي هستند كه مي‌گويند به همراه داشتن اطلاعات همه‌ نيروهاي گسل‌هاي داخل زمين شانس بيشتري براي پيش‌بيني زلزله داريم؛ البته اينكه بخواهيم همه اين نيروها را اندازه بگيريم بسيار سخت هست. هر اقدامي كه تاكنون در اين رابطه انجام شده تقريبه همراه ناموفق بوده هست. پيش‌بيني زلزله يك پروژه واقعا سخت هست. به همراهيد اقدامات زيادي در اين رابطه انجام شود. هم‌اكنون در انجمن زمين‌شناسي آمريكا داريم اطلاعات بسيار زيادي را جمع‌آوري مي‌كنيم و اميدواريم روزي اين اطلاعات بتواند به ساخت مدلي براي پيش‌بيني زلزله كمك كند.

دانلود آهنگ مسعود صادقلو ما به هم میایم