دهستان بی‌پایان ترورهای سیاسی

۲۵ فروردین ۱۳۹۷ طراحی

اشپیگلl این روز‌ها به همراهز هم تب‌وتاب یک ترور سیاسی در لندن و به همراهز هم بر اثر مسمومیت و ظاهرا به دست عوامل سرویس‌های امنیتی روسیه به همراهلا گرفته هست و این به همراهر نیز روابط دو کشور به شدت تحت تاثیر این ترور به تیرگی گراییده و اخراج دیپلمات‌ها از دو کشور ادامه دارد؛ اما این اولین مورد نیست که جاسوس، عنصر مخالف و یا دگراندیشی در غرب و به ویژه در انگلستان به همراه مواد سمی ترور می‌شود و پرونده آن همواره به همراهز می‌ماند.

 

 

 

دهستان بی‌پایان ترورهای سیاسی

 

 

 

 

 

چهل سال پیش یعنی سال ۱۹۷۸ در چنین روزهایی «گئورگی مارکف» در ایستگاه اتوبوس ایستاده بود که مردی نا‌شناس و چتر به دست به سوی او آمد. مرد غریبه فقط یک ‌تنه به مارکوف زد و ظاهرا نوک چتر را به پای وی نزدیک کرد؛ چند روز بعد بود که آن دگراندیش بلغاری جان خود را از دست داد و امروز به همراهر دیگر این دهستان اسرارآمیز تکرار می‌شود.

گئورگی مارکف همواره و مکررا آن مرد را در برنامه بلغاری‌زبه همراهن بی‌بی‌سی و دویچه‌وله و رادیو اروپای آزاد می‌رنجاند و مسخره می‌کرد؛ و اینک زمان آن رسیده بود که «تئودور شیکوف» دیکتاتور کمونیست بلغارستان انتقام همه این تمسخر‌ها را از مارکف بگیرد. آن روز یعنی ۷ سپتامبر ۱۹۷۸ روزی خاص برای شیکوف به حساب می‌آمد و در واقع قرار بود که او ۶۷-مین سالگرد تولدش را جشن بگیرد؛ و در همین روز فرمان داد که یکی از مخالفان منفورش یعنی گئورگی مارکف را به قتل برسانند.

دنیای این دو مرد از مدت‌ها پیش جدا شده بود. مارکف، یعنی‌‌ همان مردی که زمانی یک کمونیست دوآتشه و نویسنده‌ای محبوب در بلغارستان بود، حساب خود را از رژیم جدا کرده و در سال ۱۹۶۹ به تبعید رفت. اول در ایتالیا اقامت داشت و سپس به لندن کوچ کرد.

 

این دگراندیش و روزنامه‌نگار از سال ۱۹۷۲ در «رپرتاژهایی در مورد بلغارستان از راه دور» به شدت علیه دوست سابقش یعنی شیکوف و دیکتاتور وقت بلغارستان می‌تاخت و او را به به همراهد تمسخر می‌گرفت زیرا اینجا در لندن احساس امنیت می‌کرد.

به همین خاطر بود که آن روز ۷ سپتامبر ۱۹۷۸ و لحظه‌ای که آن مرد در ایستگاه اتوبوس واترلو بریج به او تنه زد اصلا فکر بدی به خود راه نداد. مرد غریبه زیر لب چند عبه همراهرت به نشانه عذرخواهی گفت و به همراه عجله در حالی که همچنان چترش را در دست داشت از محل دور شد؛ اما مارکف تازه اندکی بعد متوجه زخمی مانند جای گزیدگی روی ران پای رهستش شد؛ و البته همه چیز خیلی زود گذشت و مارکف دچار تبی وحشتناک شد. متعاقب آن فشار خونش به نحو خطرناکی افزایش یافت.

مارکف در‌‌ همان اورژانس و کوتاه زمانی پیش از آنکه به کما فرو برود از مردی غریبه و خارجی به همراه یک چتر برای پزشکش تعریف کرد. آن پزشک اما ده‌ها سال بعد برای «کلاوس دکسل» کارگردان آلمانی دهستان مارکف را به همراهزگو کرد: «مارکف در حالی که لبخند به لب داشت اما به همراه آه و افسوس گفت: من توسط کا.گ.ب مسموم شده و خواهم مرد. به همین خاطر از دست شما هم کاری برنمی‌آید»؛ چهار روز بعد مارکف بر اثر سکته قلبی از دنیا رفت.

در گزارش کالبدشکافی مارکف در مورد دلایل مرگ وی که در عرض مدتی کوتاه به عنوان «حمله چتری» شهرت جهانی یافت، آمده هست: «یک گلوله پلاتین به قطر ۱.۷ میلی‌متر در پای متوفی فرو رفته هست.» بر اساس این گزارش دو سوراخ کوچک بر روی این گلوله دیده می‌شود که حاوی سم گیاهی ریزین هست. این دو سوراخ به همراه ماده‌ای مانند خاک قند پوشانده شده و در واقع می‌توان از آن به عنوان یک بمب ساعتی بیولوژیک یاد کرد؛ زیرا به مرور زمان و بر اثر دمای بدن آن خاک قند آب شده و گاز سمی درون گلوله آزاد می‌شود.

همین گزارش بود که کوهی از پرسش‌ها را ایجاد کرد: چه کسانی پشت عامل یا عوامل این قتل قرار داشته‌اند؟ آیا آن کپسول سمی از طریق چتر در پای مارکف تزریق شده و یا شلیک شده هست؟ آیا واقعا کا.گ.ب پشت این جنایت قرار دارد؟

امروز یعنی تقریبه همراه چهل سال بعد از آن قتل به همراهر دیگر یک ترور اسرارآمیز در بریتانیا اتفاق افتاده هست: از قرار معلوم سرگئی اسکریپال جاسوس سابق روسی و مامور بعدی سرویس جاسوسی بریتانیا همراه به همراه دخترش مسموم شده‌اند.

 

ترور آن‌ها به یک بحران سنگین بین‌المللی بدل شده هست. دولت بریتانیا ادعا می‌کند که ماده سمی مورد هستفاده «نویچوک» نام دارد و زمانی در شوروی سابق و به عنوان نوعی سم اعصاب تولید شده هست. پس از ترور این دو نفر بود که نه تنها دولت لندن بلکه دولت‌های آمریکا، آلمان و فرانسه نیز دیپلمات‌های روسی را از خاک خود اخراج کرده و روسیه را مسئول این جنایت اعلام کردند. البته مسکو همه این اتهامات را رد می‌کند.

بی‌تردید این دو مورد ترور یعنی مورد چهل سال پیش و مورد اخیر تفاوت‌های زیادی دارند. در عین حال شبه همراههت‌هایی نیز وجود دارد و در هر دو مورد این پرسش مطرح هست: چرا هر دو مورد ترور چنین پیچیده صورت گرفته که هیچ شکی در مورد دست داشتن یک سرویس اطلاعاتی امنیتی در این جنایت‌ها به همراهقی نماند؟ طبیعتا در شهری مانند لندن در دست داشتن چتر امری کاملا عادی محسوب می‌شود و اصلا به چشم نمی‌آید اما به‌‌ همان اندازه هم قتل به وسیله چتر امری هست که بسیار به چشم می‌آید.

ترور اخیر در لندن نیز به صورتی مشابه انجام شده هست. خانواده اسکریپال در یک پیتزافروشی مسموم می‌شوند و شدت انتشار سم به حدی بود که حتی میزهای مجاور نیز متوجه آن شده بودند. بر اساس به همراهزجویی‌های صورت گرفته از قرار معلوم عامل یا عاملان قصد داشتند که به هر صورت ممکن قربه همراهنیان خود را بکشند و یا نگران آن بوده‌اند که اثر انگشت سمی آن‌ها در رستوران پیدا شود.

پرسش دیگر اینکه آیا حملات علیه خانواده اسکریپال و مارکف و قتل لیتینکو جاسوس روس در لندن در سال ۲۰۰۶ و بر اثر تزریق پلوتونیوم آگاهانه و به همراه هدف وحشت‌افکنی صورت گرفته هست؟ آیا قتل‌ها این پیام را در خود دارد که مسکو خیانتکاران را هرگز نمی‌بخشد؟ و یا این قتل‌ها به همراه هدف انحراف افکار عمومی صورت می‌گیرد و مسکو از مطرح شدن در افکار عمومی دنیا هستقبه همراهل می‌کند؟

مورد مارکف حداقل این واقعیت را آشکار کرد که نمی‌توان انتظار داشت که حقیقت این قتل‌ها به سرعت آشکار شود. برای این کار یعنی آشکار شدن تدریجی علت قتل‌ها، دهه‌ها زمان و یک انقلاب سیاسی لازم هست؛ و البته هنوز هم کسی از همه جزئیات پرونده خبر ندارد و هنوز هم پرسش‌های زیادی در مورد آلت قتاله احتمالی مطرح هست.

در این مورد البته شکی وجود ندارد که به همراه وجود همه انکار‌ها، همه سرنخ‌ها به مسکو می‌رسد. اسناد و مدارکی که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی منتشر شد و گفته‌های یکی از ماموران سابق کا.گ.ب به نام «اولگ کالوگین» حکایت از آن دارد که در اواخر سال ۱۹۷۷ مسکو تصمیم گرفته بود که منتقدان رژیم و افرادی مانند مارکف را «به هر صورت ممکن» حذف کند.

 

بر اساس اظهارات کالوگین از آنجایی که سرویس اطلاعات و امنیت بلغارستان به تنهایی قادر به انجام چنین ماموریت‌هایی نبود از مسکو تقاضای «کمک برادرانه» کرد. در آن مقطع خوهسته اصلی شیکوف، دیکتاتور بلغارستان از بین بردن مارکف بود.

البته کا.گ.ب برای این کار تردید داشت و تحت شرایط خاص حاضر به مشارکت و نه همدستی در آن قتل شد. مسکو در آن مورد مشاورانی را به همراه سم مورد نظر و دانش هستفاده از آن به بلغارستان فرستاد اما از دخالت مستقیم در آن قتل خودداری کرد.

بدین ترتیب بود که به گفته کالوگین آن «کمدی پر از اشتبه همراهه» آغاز شد و قتل مارکوف را به یک آبروریزی بدل کرد. سرویس اطلاعات و امنیت بلغارستان آشکارا برای این ماموریت یعنی قتل مارکف از مأموری هستفاده کرد که فردی مظنون بود و در واقع یک «کلاهبردار بین‌المللی کوچک بدون هرگونه سابقه درخشان» محسوب می‌شد. این مرد که به همراه نام مستعار «پیکادلی» شناخته می‌شد از توانایی‌های یک جاسوس برخوردار نبود و به همین خاطر از او خوهسته شده بود که فقط سوژه مورد نظر را به قتل برساند.

پیکادلی برای انجام این ماموریت البته در بلغارستان مورد هستقبه همراهل قرار گرفت؛ زیرا به هر حال او بود که این روش از جنایت را مورد آزمون قرار داده و از چتر به عنوان یک ابزار قتل خوب هستفاده کرده بود. بر اساس سیستم پیش‌بینی‌ شده یک سازوکار برای فشار گاز در قسمت پایین چتر در نظر گرفته شده و به وسیله ‌این فشار گاز یک گلوله حاوی سم ریزین در عمق بدن قربه همراهنی شلیک می‌شد.

 

البته برای این کار لازم بود که قبل از آن سوزن تعبیه شده در نوک چتر از روی لبه همراهس قربه همراهنی به پوست برسد و مانند یک سرنگ عمل کند. پس از فروپاشی حکومت کمونیستی در بلغارستان تعداد زیادی از این چترها در زیرزمین وزارت کشور پیدا شد.

بر اساس گزارش آن مامور سابق کا.گ.ب یعنی کالوگین در آغاز از یک اسب برای آزمایش کارایی این چتر هستفاده کردند و پس از آن یک زندانی محکوم به اعدام مورد آزمایش قرار گرفت. اسب البته مرد اما آن زندانی زنده ماند.

 

بدین ترتیب قرار شد که یک آزمایش دیگر انجام شود و این به همراهر یعنی در آگوست سال ۱۹۷۸ یک پناهنده بلغاری به نام «ولادیمیر کوستوف» در مترو پاریس مورد حمله قرار گرفت؛ اما کوستوف هم جان به در برد و اعلام کرد که مردی به همراه یک چتر عامل آن حمله بوده هست.

 

به گفته کوستوف در وهله اول احساس می‌کند که کسی از پشت به وی ضربه وارد کرده و بلافاصله پس از آن «صدای شلیک یک تفنگ به همراهدی» را می‌شنود. پس از رسیدن به خانه زخمی کوچک را روی کمر خود مشاهده می‌کند و پزشک معالج «تکه‌های کوچک و زیاد یک شیء خارجی» را از پوست زخمی وی بیرون می‌کشد. اما مارکف شانس کوستوف را ندارد و چند هفته بعد به همین صورت جان خود را از دست می‌دهد.

جالب آنکه بر اساس تحقیقات صورت گرفته توسط اسکاتلندیارد، مارکف به این خاطر شانس نیاورد و کشته شد چون اصولا آن چتر معروف آن‌گونه که عنوان می‌شد مورد هستفاده قرار نگرفته بود. بر این اساس گلوله از طریق یک طپانچه به همراهدی کوچک و دستی به پای مارکف شلیک شده هست؛ آن چتر احتمالا وسیله‌ای بود که برای انحراف پرونده و رد گم کردن به کار گرفته شده بود.

اگرچه دولت بلغارستان حتی پس از فروپاشی نظام کمونیستی در آن کشور همچنان به همراه شرط و شروط زیاد حاضر به انتشار اسناد و مدارک پرونده قتل مارکف شد اما به هر حال اسکاتلندیارد به مدت چندین دهه پیگیری این پرونده را ادامه داد. آغاز تلاش‌های اسکاتلندیارد در مورد دسترسی به محتوای پرونده به سال ۱۹۹۰ به همراهزمی‌گردد اما در آن زمان نیز مقام‌های مسئول در بلغارستان به همراه اما و اگرهای فراوان حاضر به همکاری شدند و در واقع مقاومت‌های زیادی در این مورد وجود داشت.

از قرار معلوم ولادیمیر تودوروف، رئیس سابق سرویس اطلاعات و امنیت بلغارستان توانسته بود شش جلد پرونده قطور قتل مارکف را نابود کند. او بعد‌ها ادعا کرد که آن پرونده‌ها «از هیچ ارزش عملیاتی و تاریخی» برخوردار نبوده‌اند. تودوروف به خاطر همین جرم به تحمل ۱۶ ماه زندان محکوم شد اما یک شاهد بسیار مهم دیگر این پرونده کوتاه زمانی قبل از به همراهزجویی اقدام به خودکشی کرد.

قوه قضائیه بلغارستان در سال ۲۰۰۸ اقدام به مختومه کردن پرونده مربوطه کرد زیرا مورد قتل مارکف پس از ۳۰ سال شامل مرور زمان می‌شد؛ اما پس از اعتراض لندن بود که بلغار‌ها مهلتی پنج ساله را برای بررسی این پرونده در نظر گرفتند؛ اما دلیل اصلی این تصمیم نیز این بود که یک روزنامه‌نگار بلغار چندی قبل مدارکی را منتشر کرد که بر اساس آن هویت قاتل یعنی پیکادلی معلوم می‌شد.

 

پیکادلی که نام واقعی او فرانسیسکو گولینو بود در واقع یک تبعه دانمارک به همراه تبه همراهر ایتالیایی بود. از قرار معلوم وی در قبه همراهل دریافت معادل ۳۰ هزار یورو حاضر به انجام آن ماموریت شده بود. جالب آنکه ماموران بریتانیایی در سال ۱۹۹۳ این دانمارکی را به مدت شش ساعت تحت به همراهزجویی قرار داده بودند اما به دلیل فقدان مدارک جرم چاره‌ای غیر از آزادی او نداشتند.

پس از آن به همراهر دیگر گولینو غیب شد تا اینکه در سال ۲۰۱۳ و توسط آن کارگردان یعنی کلاوس دکسل در اتریش پیدا شد. گولینو البته می‌گوید که «شاید» در زمان قتل مارکف در لندن حضور داشته اما هرگونه مشارکت و همدستی در آن جنایت را منکر می‌شود.

بدین ترتیب تا به امروز نیز آن سه مورد قتل در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. در عین حال خانم آنابل مارکف یک به همراهر به خبرنگاران گفت که هرگز نتوانسته و نمی‌تواند به همراهور کند که شوهرش به همراه یک چتر به قتل رسیده به همراهشد؛ اینک به همراهر دیگر ترور آن پدر و دختر در آن پیتزافروشی لندن معمای فراموش شده قتل به همراه چتر را زنده کرده هست.

 

منبع: تاریخ ایرانی

 

ترجمه: محمدعلی فیروز آبه همراهدی

دانلود آهنگ مسعود صادقلو ما به هم میایم