انیمیشن، بچه ناخوهسته سینمهست

۲۷ فروردین ۱۳۹۷ طراحی

به همراه وجود اینکه بچه‌های نسل امروز مخاطبه همراهن بسیار به همراههوشی هستند و متفاوت فکر می‌کنند، اما نشاندن آن برای یک ساعت روی صندلی سینما کاری بس سخت و دشوار هست. کودک هست و خاصیت دوران کودکی ورجه‌وورجه کردن هست.

 

 

انیمیشن، بچه ناخوهسته سینمهست

 

از سوی دیگر انیمیشن‌های روز هالیوود، دنیای کودکان ایرانی را به قبضه خود درآوردند به همین جهت از هر منظر که به این نوع فیلمسازی نگاه کنیم کار کردن برای کودکان سخت، اما لذت‌بخش هست و نیاز به پژوهش و مطالعه و همفکری به همراهلا دارد تا بتوان کودک گریز پا را برای ساعتی روی صندلی نشاند.

 

همان‌طور که هادی محمدیان، کارگردان انیمیشن «فیلشاه» هم می‌گوید: «به همراهید سوژه و دهستانی انتخاب کنیم که در عین جذاب بودن بتوانیم کودک را روی صندلی میخکوب کنیم و به هدف‌مان برسیم.» این روز‌ها انیمیشن «فیلشاه» به کارگردانی هادی محمدیان روی پرده سینمهست که تا حدودی توانسته مخاطب خوبی به خود جذب کند. این فیلم همچنین در کشور‌های لبنان، عراق و اردن به نمایش درآمد و همچنین دومین فیلم پر مخاطب و پر فروش به همراهکس آفیس سینمای لبنان شد. گفت‌وگوی «اعتماد» را به همراه او ازنظر می‌گذرانید.

در وهله اول کمی دربه همراهره مضمون و دهستان «فیلشاه» برای‌مان توضیح بدهید… اینکه سوژه این فیلم انیمیشن چگونه انتخاب شد؟
گروه تولیدکننده فیلشاه یک تیم هستیم همچون کمپانی. همان‌طور که می‌دانید در دنیا انیمیشن‌ها توسط کمپانی‌های بزرگ تولید می‌شوند بر این اساس ما هم به‌واسطه گروهی که هستیم مدتی هست که ساخت انیمیشن‌ها را در دستور کار خود قراردادیم.

 

این گروه ما از کارگروه‌های مختلف ازجمله ایده‌یابی یا فیلمنامه‌نویسی و… تشکیل‌شده که من هم جزو این کارگروه‌ها هستم. این گروه مشخص می‌کند و تصمیم می‌گیرد که در چه فضایی کار کنیم تا هر سال بتوانیم یک کار سینمایی بسازیم و از آنجایی‌که معتقدم در حوزه ساخت انیمیشن همچنان تجربه می‌کنیم به همراهید قصه‌ای انتخاب می‌کردیم که پیش‌تر شنیده‌شده به همراهشد و به‌گونه‌ای برای مخاطب نوستالژی به همراهشیم. نکته مهم‌تر اینکه برای ما اکران خارجی بسیار مهم هست و دهستانی به همراهید انتخاب می‌کردیم که جهانشمول به همراهشد به همین منظور تصمیم گرفتیم «فیلشاه» را بسازیم.

«فیلشاه» را هم همچون «شاهزاده روم» به همراهرویکرد و توجه به کودکان و نوجوانان ساختید.
بله. در تولیدات‌مان اولویت‌مان کودکان و نوجوانان هستند و در وهله بعد بزرگ‌تر‌ها به همین دلیل هم بود که زاویه دید خود را فانتزی انتخاب کردیم.

در ابتدای صحبت‌تان به کار تیمی اشاره کردید و کارگروهی که برای ایده یابی یا فیلمنامه‌نویسی تشکیل می‌شود. نکته بسیار مهمی که در سینمای ایران کمتر دیده می‌شود و بیشتر شاهد آن هستیم که فردیت در نگارش فیلمنامه و سوژه‌یابی حاکم هست تا کار گروهی و تیمی. حتی کارگردانان برای اینکه کار تالیفی به همراهشد خودشان نگارش فیلم را بر عهده می‌گیرند.

در دنیا وقتی فیلمی ساخته شود مخاطب برای‌شان بسیار اهمیت دارد. در سال‌های اخیر سینمای ایران به دنبه همراهل مکاتب اروپایی بوده و از یک‌زمانی ساخت فیلم‌ها به سمتی رفت که مبنا سرگرمی و جذب مخاطب نبود و فیلم را برای قشر خاص و بیشتر برای پز روشنفکری می‌سازند. همین نکته به همراهعث شد که از اواخر دهه اخیر ما مخاطبین خود را از دست دادیم و از دوران طلایی سینمای ایران فاصله گرفتیم. فیلم‌ها دیگر قهرمان یا ضدقهرمان ندارد و از این مرز فراتر هم رفتیم و برخی فیلم‌ها تحت تاثیر نئورئالیسم ساخته شدند.

شما به همراه تکیه بر چه رسالتی فیلم‌های انیمیشن را می‌سازید؟
ببینید در ساخت فیلم‌های انیمیشن ما به همراه مخاطب کودک و نوجوان همراه هستیم و محکومیم به اینکه فیلم سرگرم‌کننده بسازیم؛ به همین جهت تفکر فردی نمی‌تواند موردتوجه قرار بگیرد. بچه‌ها مخاطبه همراهن بسیار به همراههوشی هستند و بسیار متفاوت فکر می‌کنند به همین جهت تولید برای کودکان کار یک نفر، دو نفر نیست و نیاز به جهان‌بینی کامل‌تر و فیلمسازی جهانشمول‌تری دارد به همراهید به‌صورت گروهی تولید را در دست بگیریم، چون قرار هست به همراه انیمیشن‌های روز دنیا رقابت کنیم.

 

از آنجایی که سینمای ایران وابستگی مالی به دولت دارد برای‌شان مخاطب مهم نیست؛ اما برای ما که در بخش خصوصی فعالیت می‌کنیم مخاطب و توجه کودک بسیار مهم هست. نزدیک به ٢٢٠ نفر روی تولید این دست پروژه‌ها فعالیت می‌کنند به همین جهت هزینه کمپانی به همراهید برقرار به همراهشد.

 

به همراهید سوژه و دهستانی انتخاب کنیم که در عین جذاب بودن بتوانیم کودک را روی صندلی میخکوب کنیم و به هدف‌مان برسیم به همین منظور به همراه گرفتن مشاوره از بخش‌های مختلف؛ دهستانی انتخاب می‌کنیم که مخاطب محور هست.

البته به همراه در نظر گرفتن سطح شعور مخاطب؟
دقیقا. قرار نیست مخاطب به ما بگوید چه بسازیم، اما ما به شعور مخاطب احترام می‌گذاریم، چون تماشاگر قرار هست بلیت بخرد و به تماشای فیلم بنشیند، اما تلاش‌مان در ساخت فیلم‌های انیمیشن این هست که سطح نگاه مخاطبه همراهن را ارتقا ببخشیم. البته ادعای این را نداریم که توانستیم به این نقطه برسیم، اما وجه تربیتی کودکان و نوجوانان در ساخت فیلم‌ها برای‌مان اهمیت زیادی دارد.

چقدر برای ساخت انیمیشن «فیلشاه» هزینه شد و چقدر این سرمایه راکد ماند؟
(می‌خندد) رقمی که برای پروژه هزینه شده را نمی‌دانم و اگر هم بگویم ممکن هست دقیق نبه همراهشد به همین جهت بهتر هست صحبتی نکنم؛ اما مجموعا دو سال طول کشید تا این فیلم ساخته شود از زمان نگارش فیلمنامه تا زمانی که فیلم روی پرده نمایش قرار گرفت. خوشحالم که هر مخاطبی که فیلم را دیده آن را به همراه ساخته‌های خارجی مقایسه می‌کند.

آیا این قیاس درست هست؟
‌نمی‌دانم چه نمره‌ای به فیلم تعلق می‌گیرد، منظور من این هست که این قیاس صورت می‌گیرد چراکه فیلم از کیفیت خوبی برخوردار هست.

قطعا همین‌طور هست و گام‌های بلندی در خصوص ساخت فیلم انیمیشن برداشته‌شده…
ممکن هست در شمایل انیمیشن‌های خارجی نبه همراهشیم، اما حداقل نمره مثبت را می‌گیریم و همین مساله کار ما را سخت می‌کند. در کشور‌های صاحب سینما و هالیوود حداقل صد میلیون دلار یا دویست میلیون دلار برای ساخت انیمیشن‌های خود هزینه می‌کنند. کل تاریخ سینمای ایران چنین هزینه‌ای برای فیلم‌هایش نکرده هست.

البته که هنوز در عرصه انیمیشن‌سازی قابل رقابت نیستیم.

می‌توانم بگویم جنگ نابرابری هست که خوشبختانه در بوته قیاس تا حدودی قرار گرفتیم.

به این نکته هم به همراهید اشاره کرد که در هالیوود ساخت فیلم‌های انیمیشن به‌کرات صورت می‌گیرد، اما در ایران شاهد معدود فیلم‌های انیمیشن هستیم و همین مساله به نظر می‌آید کار شما را سخت می‌کند، چون فرصت تجربه کمتر دارید.

وقتی به فیلم انیمیشن «شاهزاده روم» نگاه کنید متوجه تفاوت‌ها می‌شوید. در هالیوود تولید انیمیشن آتش به آتش صورت می‌گیرد. معتقدم به همراهید در فیلمسازی انیمیشن تجربه کنیم هرچقدر فیلم بسازیم بیشتر تجربه می‌کنیم و بیشتر به همراه نگاه‌های روز دنیا آشنا می‌شویم ما به‌هیچ‌عنوان نمی‌توانیم تجربه را از آن‌طرف دنیا بخریم و آن‌ها تجربه‌شان را در اختیار ما نمی‌گذارند امکانات‌شان را به ما نمی‌دهند، چون از دیدگاه آن‌ها ما کشور‌های جهان‌سومی هستیم و به همراه آن‌ها خیلی فاصله‌داریم.

 

کل تکنولوژی که ما در کشور داریم بومی هست حداقل صد سال به همراه سینمای خارج فاصله داریم؛ اما این ره صدساله به ما کمک می‌کند سرعت رشد ما بیشتر شود. خوشبختانه ما چرخ تولید انیمیشن را اختراع کردیم، اما برای اعتلای این مسیر احتیاج به حمایت مخاطبه همراهن داریم.

مهم‌ترین نکته در مورد انیمیشن «فیلشاه» این هست که فیلمنامه و دهستان از یک نوع شلوغی و آشفتگی رنج می‌برد. تعدد کاراکتر‌ها بیش‌ازاندازه و اتفاق‌های مختلف در فیلم به همراهعث سردرگمی می‌شود.

این شلوغی که می‌گویید به فیلمنامه ارتبه همراهط ندارد. یکی از خصوصیات کار کردن در سینما این هست که گروهی که به همراه آن‌ها در یک پروژه هستید هر یک به همراه خود آورده‌ای دارند و ما در قسمت‌های مختلف شاهد اظهارنظر‌های مختلف هستیم. در دنیا شاهدیم که برای حضور یک به همراهزیگر در پروژه دعوا یا جنگ می‌شود، چون هر به همراهزیگر به همراه خود ارزش‌افزوده‌ای سرکار می‌آورد و به به همراهر فیلمنامه کمک می‌کند.

 

یک به همراهزیگر خوب کار را زیرورو می‌کند حتی ممکن هست حضور یک به همراهزیگر درجه چندم کار را به نابودی بکشاند؛ اما در فیلم انیمیشن ما به‌جای به همراهزیگر به همراه انیماتور روبه‌رو هستیم که به مثابه سوپرهستار عمل می‌کند. انیماتور‌های ما دومین کارشان بود که روی پرده می‌رفت به همراهید کاری کنیم انیماتور‌های ما بیشتر شناخته شوند و به همراه مخاطب ارتبه همراهط بیشتری داشته به همراهشند. البته از طرف دیگر ما در انتقال حس در فیلم دچار مشکل شدیم.

چطور؟
احساس کردیم انتقال حس به مخاطب در فیلم بیشتر به همراهشد. مجبور شدیم کمی از طول سکانس‌ها و پلان‌ها کوتاه کنیم. شلوغی‌ها به خاطر کوتاه شدن پلان‌ههست. چون فیلم تایم بلندی داشت و بعضی به همراهزی‌ها خوب نبود ما مجبور شدیم بعضی صحنه‌ها را کوتاه کنیم و به‌نوعی روی دور تند فیلم را ببینیم. وقتی هم در فیلم نمای لانگ‌شات نداریم، فیلم تنفس ندارد. اتفاقا من معتقدم فیلمنامه نسبت به «شاهزاده روم» از قوام بیشتری برخوردار هست.

چرا به همراهید انیماتور‌ها به همراه مخاطبین ارتبه همراهط بیشتری داشته به همراهشند؟
این بچه‌هایی که انیمیشن کارکردند حس و حال مخاطب را تابه‌حال ندیدند و نمی‌دانستند احساس تماشاگر در مواجهه به همراه فیلم چیست. درحالی که انیماتور‌ها هرکدام به‌نوعی به همراهزیگر فیلم ما به‌حساب می‌آیند به همراهید بدانند مخاطب نظر و حس و حالش چیست.

شخصیت‌ها به لحاظ ظاهری خیلی شبیه هم هستند. به عنوان‌مثال بین فیل‌ها تفاوتی نمی‌توان قائل شد همه شبیه هم هستند همه هم یکرنگ.
بخشی از صحبت‌های شما درست هست. ما فکر می‌کردیم شبیه به هم نیستند. به لحاظ رنگ‌آمیزی هم روی مانیتور تفاوت رنگ‌ها بیشتر بود و خاکستری‌ها به همراههم تفاوت داشتند چنین مشکلی به تجهیزات برمی‌گردد. ما وقتی روی مانیتور کار می‌کردیم چنین مشکلاتی نبود ولی وقتی فیلم روی پرده عریض رفت چنین ایراداتی به چشم آمد.

مساله دیگر فیلم تنالیته رنگ‌ههست که در سطح فیلم خاکستری هست.
بله موافقم. ما مجبور بودیم سایه‌ها را کمرنگ کنیم. این تفاوت‌ها به همراهعث می‌شود که به تجربه کاری ما افزوده شود. البته شرکت‌های دیزنی هم در ابتدای راه‌شان قطعا به همراه این‌چنین مشکلاتی روبه‌رو بوده‌اند و کم‌کم به‌جایی رسیدند که دیگر اشتبه همراهه نکردند. ما در تلاش هستیم ریل تولیدات انیمیشن را ارتقا و بهبود ببخشیم هر به همراهر هم تجربیاتی به ما اضافه می‌شود

در دهستان فیلم گریزی هم به تاریخ می‌زنید. همان‌طور که در «شاهزاده روم» هم اینگونه بود.
اساسا قصه «فیلشاه» برگرفته از دهستان تاریخی قرآنی ابرهه هست و ما این قصه تاریخی مدنظرمان بود، اما نمی‌دانستیم سرمنشا آن از کجا به همراهشد و وقتی در نظر گرفتیم که اولویت ما بچه‌ها هستند به نظرمان رسید که دهستان قرآنی ابرهه برای بچه‌ها ناشناخته هست به همین جهت از ابتدا به همراه دهستان فیل‌ها کار را آغاز کردیم.

از ابتدا این‌طور به نظر می‌رسید که دهستان صرفا دربه همراهره چند فیل هست و مشکلاتی که برای‌شان به وجود می‌آید.
ما فکر کردیم که همه قصه‌های تاریخی جذاب و به همراهورپذیر هستند. به نظرمان آمد که قصه سرگرم‌کننده بدون شعارزدگی برای مخاطب روایت می‌شود؛ و نکته مهم‌تر اینکه در بعضی صحنه‌ها زدوخورد بین کاراکتر‌ها بیش‌ازاندازه هست و این خودش به همراهعث شلوغی و سروصدای بیش‌ازحد می‌شود.

به نظر من بچه‌ها زدوخورد را خیلی دوست دارند خصوصا پسربچه‌ها. البته نظرات در مورد فیلم متفاوت هست و هر مخاطبی به همراه بخشی از فیلم ارتبه همراهط برقرار می‌کند. به عنوان نمونه مخاطبه همراهن بزرگسال مضمون و دهستان برایشان جذاب بود. درهرصورت تفاوت فاحشی بین این نوع فیلم‌ها و سینمای رئال وجود دارد. مخاطب سینمای رئال برای فیلم وقت می‌گذارد، اما برای انیمیشن وضعیت به گونه دیگر هست. کودکان بزرگ‌ترهای‌شان را به همراه اصرار به سینما می‌برند به همین منظور ما به همراه وضعیت پیچیده مواجه هستیم.

جناب محمدیان هنر انیمیشن به همراه دوبله جلای بیشتری پیدا می‌کند و انصافا صدا‌هایی که برای کاراکتر‌ها انتخاب کردید از دوبلور‌های توانمند کشورمان هستند.
بله، هنر دوبله برای بزرگ‌تر‌ها خیلی جذاب بود، اما بچه‌ها خیلی اهمیت نمی‌دادند؛ اما سعی کردیم از دوبلور‌هایی به همراه صدای ماندگار و برجسته انتخاب کنیم و صدا‌های کاراکتر‌ها هم همان افرادی بودند که از ابتدا مدنظر داشتیم.

یعنی هنگام نگارش به صدا‌های دوبلور‌ها فکر می‌کردید؟
دقیقا و نکته دیگر اینکه ما فیلم را دوبله نکردیم روی فیلمنامه شخصیت‌ها صحبت می‌کردند و همین کار ما را سخت‌تر می‌کرد، اما حرکت لب‌ها به همراه صدا‌ها دقیق‌تر شده هست.

در مورد گیشه فیلم هم کمی صحبت کنید که شروع امیدوارکننده‌ای داشتید، اما در ادامه وضعیت تداوم نداشت.
معتقدم فرهنگ مطالبه‌گری برای بچه‌ها وجود ندارد؛ یادم می‌آید زمانی که بچه بودم زیاد سینما می‌رفتیم حتی بعضی فیلم‌ها را چند به همراهر در سینما می‌دیدیم؛ اما در حال حاضر بچه‌ها اصلا سینما نمی‌روند. قیمت به همراهلای بلیت هم به همراهعث شده که خانواده‌ها هزینه زیادی را متقبل شوند تا سینما بروند. پ

 

سوای از این، مشکلات اکران فیلم ما هم زیاد بود. رقبه همراهی قدری در اکران داشتیم به نظر من در به همراهزار فروش «فیلشاه» به همراه نجابت می‌فروشد و رقم‌های فروشش اعداد حقیقی هستند.

به همراه توجه به اینکه خودتان فرزند کوچک دارید و به روحیه کودکان نزدیک هستید این سوال برای من پیش‌آمده که کودک شما که بزرگ شد شما به همراهزهم دغدغه کودکان رادارید؟ یا به همراه بزرگ شدن فرزندتان دغدغه‌های شما هم بزرگ می‌شود؟ چون مشاهده شده که بعضی کارگردانان ما متناسب به همراه سن فرزندان‌شان فیلم می‌سازند که البته آن‌هم بخشی از دغدغه‌های آن‌ها به‌حساب می‌آید، اما مهم این هست که وقتی فرزندشان بزرگ‌شده دغدغه‌های کودکان هم توسط آن‌ها به فراموشی سپرده می‌شود.
به نکته مهمی اشاره کردید اتفاقا به همراه نظر شما موافقم. معتقدم از آنجایی که ازدواج در نسل جوان ما وجود ندارد و اکثر فیلمسازان ما مجرد هستند به همین دلیل دغدغه‌های آن‌ها بیشتر اجتماعی هست حال اگر همین فیلمسازان ازدواج کنند دغدغه‌های آن‌ها تبدیل به خانه و خانواده می‌شود. به همراهید آرزو کرد اهالی سینما ازدواج کنند. (می‌خندد) خیر، من تاجایی که بتوانم فعالیتم را در حیطه کودکان ادامه می‌دهم.

فیلم ما در اکران نوروز قرار گرفت، اما چه فایده که در سانس‌های کم و به همراه سالن‌های محدود فیلم نمایش داده شد. متاسفانه در کشور ما انیمیشن مثل بچه ناخوهسته و طفیلی سینما می‌ماند.

دانلود آهنگ مسعود صادقلو ما به هم میایم